Ứng dụng không có giao diện là xu hướng của tương lai

Bài viết được dịch từ trang web TechCrunch

Học lập trình trực tuyến từ cơ bản đến nâng cao
Các ứng dụng tương lai sẽ không còn giao diện UI

Một vài tháng trước, tôi đã chia sẻ với bạn bè của mình về suy nghĩ rằng các ứng dụng như Magic  Operator đang dần trở thành những sản phẩm lớn tiếp theo. Điều làm cho chúng trở nên đặc biệt là chúng không sử dụng một giao diện UI để tương tác theo cách truyền thống. Thay vào đó, các ứng dụng này chỉ xoay quanh một màn hình tin nhắn duy nhất. Chúng được gọi là các ứng dụng vô hình (invisible) và đàm thoại (conversational), và kể từ bài viết đầu tiên đó của tôi, một loạt các ứng dụng tương tự đã xuất hiện trên thị trường. Facebook thậm chí gần đây đã phát hành M, một trợ lý cá nhân được tích hợp với Messenger giúp bạn làm bất cứ thứ gì.

Trong khi các ứng dụng này hoạt động ở nhiều thị trường khác nhau, từ việc giúp bạn kiểm tra tài khoản ngân hàng cho đến lên kế hoạch cho một cuộc họp, đặt chỗ tại nhà hàng tốt nhất và là một trợ lý du lịch của bạn, tất cả chúng đều có một điểm chung: Chúng đặt tin nhắn (messaging) tại vị trí trung tâm.

Sự nổi lên của các ứng dụng dạng tin nhắn

Học lập trình online từ cơ bản đến nâng cao
Quay về với tin nhắn

Matti Makkonen là một kỹ sư phần mềm vừa mới qua đời một vài tháng trước đây. Tôi đoán là bạn đã không nghe nói về cái chết của ông, và rất có thể bạn không biết ông là ai. Tuy nhiên, Makkonen có lẽ là một trong những cá nhân quan trọng nhất trong lĩnh vực truyền thông. Và ý tôi là tầm quan trọng của ông có lẽ ngang với nhà phát minh ra điện thoại Alexander Bell: vì ông đã phát minh ra tin nhắn SMS.

Nếu bạn vẫn chưa nhận ra sự phổ biến của tin nhắn SMS hiện nay thì hãy nghĩ lại. SMS là ứng dụng được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. Ba năm trước đây, nó đã có khoảng 4 tỷ người sử dụng đang hoạt động. Con số đó gấp 4 lần số lượng người sử dụng Facebook vào thời điểm này. Nhắn tin, và đặc biệt là tin nhắn SMS, đã từ từ thống trị toàn bộ thế giới. Nó bây giờ là nền tảng trong giao tiếp của con người, và đó là lý do tại sao các ứng dụng tin nhắn như WhatsApp và WeChat có trị giá hàng tỷ đô-la.

Trong khi tin nhắn đã trở thành trung tâm trong đời sống hàng ngày của chúng ta, nó hiện chỉ được sử dụng trong ngữ cảnh hẹp của việc truyền thông giữa con người với nhau. Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta có thể mở rộng việc sử dụng tin nhắn vượt ra ngoài phạm vi này? Điều gì sẽ xảy ra nếu tin nhắn có thể thay đổi cách chúng ta tương tác với máy tính theo cách như chúng ta tương tác với nhau?

Tiến vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo AI

Trong một bộ phim gần đây có tên là Ex Machina, một tỷ phú đã tạo ra Ava, một nữ robot có trí thông minh nhân tạo. Để thử nghiệm phát minh của mình, ông đã mời đến một kỹ sư trẻ để xem liệu anh ta có đem lòng yêu cô gái robot đó hay không.

Toàn bộ ý tưởng của bộ phim đó tập trung vào phép thử Turing, một thử nghiệm được phát minh bởi nhà khoa học Alan Turing (cũng đã xuất hiện trong một bộ phim gần đây là The Imitation Game) để xác định liệu trí tuệ nhân tạo có tương đương với một con người. Một robot vượt qua được phép thử Turing sẽ có tác động rất lớn đối với nhân loại, vì nó sẽ có nghĩa là trí tuệ nhân tạo đã đạt đến trình độ của con người.

Học lập trình trực tuyến kiếm việc làm
Một cảnh trong phim Ex Machina

Trong khi chúng ta đang ở khá xa trong việc tạo ra một con robot có thể nhìn và hành động giống con người như Ava, chúng ta đã thu được những kết quả rất tốt trong việc mô phỏng trí tuệ con người trong ngữ cảnh hẹp hơn. Và một trong những ngữ cảnh mà AI thực hiện tốt nhất là, bạn thử đoán xem, vâng đó là tin nhắn.

Điều này là nhờ deep learning, một quá trình mà máy tính được dạy để hiểu và tự giải quyết vấn đề, chứ không cần phải có các kỹ sư lập trình các giải pháp cho nó. Deep learning là một kẻ làm thay đổi hoàn toàn cuộc chơi. Nó cho phép trí tuệ nhân tạo (AI) đạt đến tầm cao mới tiến xa hàng thập kỷ so với trước đây. Ngày nay, máy tính có thể nghe, nhìn, đọc và hiểu con người hơn bao giờ hết. Điều này đang mở ra một thế giới của những cơ hội cho các ứng dụng sử dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo AI, nơi mà những doanh nhân bén nhạy đang đổ xô vào lĩnh vực này.

Trong cơn sốt công nghệ này, tin nhắn là hình thức có tiềm năng nhiều nhất. Điều này là bởi vì, trong số tất cả các hình thức có thể có của đầu vào, văn bản số là trực tiếp nhất. Văn bản (text) là không thay đổi; nó không mang theo những thông tin dư thừa mà các hình thức giao tiếp khác bị mắc phải, chẳng hạn như qua giọng nói hoặc cử chỉ. Hơn nữa, tin nhắn tạo ra một trải nghiệm người dùng tốt hơn so với các ứng dụng truyền thống vì nó cảm thấy tự nhiên và quen thuộc.

Khi tin nhắn đã trở thành giao diện người dùng, bạn không cần phải đối phó với một dòng xoáy những giao diện mới, tất cả chúng đổ đầy với các menu, các button và label khác nhau. Điều này giải thích sự gia tăng và phổ biến của các ứng dụng vô hình (invisible) và đàm thoại (conversational), nhưng lý do bạn nên quan tâm đến chúng còn trên cả điều đó.

 

Hướng tới việc tương tác với máy tính không có giao diện UI

Sự phổ biến ngày càng tăng của các ứng dụng kiểu này trong thời gian gần đây đã đưa tôi đến một quan sát gây sửng sốt: Những tiến bộ trong công nghệ, đặc biệt là trong AI, đang ngày càng làm cho giao diện người dùng truyền thống không còn thích hợp nữa. Cũng nhiều như việc tôi không thích nó, giờ đây tôi tin rằng sự tiến bộ công nghệ cuối cùng sẽ làm cho giao diện người dùng UI trở thành một công cụ của quá khứ, một cái gì đó không còn cần thiết cho sự tương tác giữa con người và máy tính. Và đó là một điều tốt.

Người ta có thể tranh luận rằng các ứng dụng đàm thoại (conversational) và vô hình (invisible) là không thể tránh được việc sử dụng UI. Dù gì, chúng vẫn cần một màn hình và một giao diện chat. Trong khi đó sự thật là các ứng dụng này chỉ yêu cầu thiết kế giao diện người dùng ở một mức độ nào đó mà thôi, tôi tin rằng đây chỉ là phần nổi của tảng băng trôi. Thực ra những công nghệ mới có khả năng loại bỏ giao diện màn hình một cách triệt để. Để hiểu rõ hơn về quan điểm của tôi, bạn hãy xem qua các video sau đây.

Video đầu tiên giới thiệu về dự án Project Soli, một chip radar nhỏ được tạo ra bởi Google để cho phép nhận dạng cử chỉ của bạn.

Video thứ hai là phần trình diễn của công ty Emotiv, về một sản phẩm có thể đọc được sóng não của bạn và hiểu được ý nghĩa của chúng qua sóng điện não.

Trong khi cả hai công nghệ này dường như có vẻ giống với ảo thuật, nhưng chúng không phải là ảo thuật. Và chúng có một điểm chung nhất: Đó là không yêu cầu một giao diện người dùng cho đầu vào máy tính.

Đối với một nhà thiết kế, thì đây là một xu hướng đáng lo ngại. Trong một thế giới nơi mà máy tính có thể nhìn, nghe, nói, hiểu và trả lời cho bạn, thì mục đích của một giao diện người dùng còn ý nghĩa gì nữa? Tại sao phải thiết kế một ứng dụng để quản lý các tài khoản ngân hàng của bạn khi bạn có thể nói chuyện với nó trực tiếp? Ngoài sự tương tác của con người-giao diện, chúng ta đang bước vào thế giới của giao diện tương tác giữa bộ não-máy tính. Trong thế giới này, kỹ thuật số và thần giao cách cảm cùng với AI và các phương tiện khác của đầu vào có thể cho phép chúng ta giao tiếp trực tiếp với máy tính mà không cần một màn hình.

Bánh lái công nghệ

Trong buổi nói chuyện tại hội nghị CHI năm 2014, Scott Jenson đã giới thiệu khái niệm của một bánh lái công nghệ (technological tiller). Theo ông, một bánh lái công nghệ là khi chúng ta gắn một thiết kế cũ vào một công nghệ mới với suy nghĩ sai lầm rằng nó sẽ làm việc tốt. Thuật ngữ này xuất phát từ một bánh lái của con thuyền, đó là phương tiện được sử dụng trong một thời gian dài, và là công cụ điều hướng chính mà con người biết đến vào lúc đó. Do đó, khi những chiếc xe hơi đầu tiên được phát minh, thay vì phải có một tay lái dạng vô lăng, thì họ đã dùng kiểu bánh lái dành cho tàu thủy. 

Học lập trình trực tuyến cấp tốc
Xe hơi với bánh lái của tàu thủy rất khó điều khiển

Kết quả là những chiếc xe hơi rất khó điều khiển và dễ gây tai nạn. Chỉ sau khi vô lăng được phát minh và bổ sung vào thiết kế đó mà xe hơi mới có thể sử dụng được rộng rãi. Là một nhà thiết kế, đây là một bài học quý giá: Một sự thay đổi trong bối cảnh hoặc công nghệ thường đòi hỏi một cách tiếp cận thiết kế khác hoàn toàn. Trong ví dụ này, các công nghệ mới của động cơ xe hơi cần một thiết kế mới về tay lái để làm cho chiếc xe đạt được tiềm năng đầy đủ của nó.

Khi một bánh lái công nghệ bị lờ đi, nó thường dẫn đến thất bại của sản phẩm. Khi nó được nhận biết và giải quyết, thì thường dẫn đến một cuộc cách mạng và thành công to lớn. Và nếu phải liệt kê một trong những công ty tốt nhất hiểu rõ nguyên tắc này, thì đó là Apple, với những phát minh về iPhone và iPad:

Học lập trình online chất lượng nhất

Một bánh lái công nghệ (technological tiller) là Nokia khi họ cứ gắn bó với bàn phím vật lý trên một chiếc điện thoại. Thiết kế tốt hơn là tạo ra một màn hình cảm ứng và bàn phím số.

Học lập trình trực tuyến từ cơ bản đến nâng cao

Một bánh lái công nghệ khác là việc Microsoft gắn Windows XP trên một máy tính bảng. Thiết kế tốt hơn là phát triển một hệ điều hành cảm ứng mới dành cho nó.

Học lập trình trực tuyến từ căn bản

Và tôi tin rằng một bánh lái công nghệ (technological tiller) khác là việc gắn một màn hình iPad trên mỗi đồ vật Internet of Things mới. Có phải một thiết kế tốt là nên tránh việc sử dụng màn hình triệt để?

Tìm hiểu về các bánh lái công nghệ (technological tiller) dạy chúng ta rằng việc gắn bó quá nhiều với quan điểm và ý tưởng cũ là một cách chắc chắn đưa đến thất bại. Các startup mới đang phát triển các ứng dụng vô hình (invisible) và đàm thoại (conversational) hiểu rõ điều này. Họ hiểu rằng giao diện người dùng không phải là nằm trong sản phẩm, mà chỉ là một giàn giáo (scaffolding) cho phép chúng ta truy cập vào các sản phẩm. Và nếu tránh được giàn giáo đó thì có thể dẫn đến một trải nghiệm tốt hơn, vì vậy nó dứt khoát bị loại bỏ.

Một tương lai của những nhà thiết kế thất nghiệp?

Vì vậy, tôi tin rằng trí tuệ nhân tạo AI sẽ trở nên thống trị, và các giao diện người dùng UI sẽ trở nên lỗi thời và rằng tất cả các nhà thiết kế giao diện sẽ sớm bị thất nghiệp?

Không hẳn. Theo như tôi biết, các UI sẽ vẫn cần thiết cho đầu ra của máy tính. Trong tương lai gần, người dùng vẫn sẽ sử dụng màn hình để đọc, xem video, hiển thị dữ liệu v.v... Hơn nữa, như Nir đã đề cập trong bài viết tuyệt vời của mình về chủ đề này, các ứng dụng đàm thoại (conversational app) hiện chỉ tốt trong những tác vụ nhất định. Có lẽ đây cũng là kết luận cho các công nghệ mới như Emotiv và Project Soli. Chúng có thể sẽ không được tốt nhất ở tất cả mọi thứ, và giao diện người dùng có lẽ sẽ tốt hơn cho một số tác vụ xác định.

Tuy nhiên, tôi tin rằng những công nghệ mới sẽ thay đổi cách chúng ta tiếp cận thiết kế. Điều này là cần thiết cho những kế hoạch về một nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ. Trong một tương lai nơi mà máy tính có thể nhìn, nói chuyện, lắng nghe và trả lời cho bạn, thì những kỹ năng thiết kế hoàn hảo đến từng pixel của bạn sẽ trở nên vô nghĩa?

Hãy coi đó là lời cảnh báo để chống lại tính tự mãn của bạn. Là một nhà thiết kế giao diện người dùng, chúng ta có xu hướng luôn cho rằng một giao diện người dùng là giải pháp cho mọi vấn đề thiết kế mới. Nhưng cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo AI sẽ buộc chúng ta phải thiết lập lại giả định về cách thức thiết kế tương tác. Nó sẽ thúc đẩy chúng ta phải rời bỏ vùng thoải mái của mình và nhìn vào bức tranh lớn hơn, mang sự quan tâm của chúng ta vào việc thiết kế các trải nghiệm người dùng UX chứ không phải là về các màn hình UI. Và đó là một tương lai thú vị cho các nhà thiết kế.



JDI Soft Company limted

Add: P2606, CT1-C14 Bac Ha Building
To Huu street, Ha Noi, Viet Nam
Tel :0985908750
Mail :marketing@jdisoft.com


Home | Services | Clients | Contact us